Từ Jazz đến Popular
LH Âm nhạc châu Âu khởi thủy từ LH nhạc Jazz châu Âu, bắt đầu diễn ra tại Hà Nội và TP.HCM từ năm 2001. Khi ấy, mặc cho báo chí tán tụng hết lời, mặc cho vé vào cửa miễn phí, mặc cho người nước ngoài nhận xét jazz Việt có một trình độ xứng tầm, khán giả Việt vẫn đến rất thưa thớt, đến mươi phút đã đứng dậy ra về. Chuyện “lãng phí văn hóa” đáng buồn này dễ hiểu bởi jazz châu Âu luôn có chỗ đứng vững chắc trên bản đồ jazz thế giới nhưng ở Việt Nam thị trường của nó lại rất nhỏ. Qua nhiều lần tổ chức trước đây có thể thấy phần đông khán giả đến với LH jazz vẫn chỉ là cộng đồng người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam, còn công chúng Việt chỉ dừng lại ở những gương mặt quen thuộc trong làng jazz Việt hay những người đang làm việc có liên quan đến lĩnh vực này. Rất ít người tỏ ra quan tâm đến sự kiện này cho dù đây là những LH jazz rất có chất lượng. Bên cạnh đó, còn phải đề cập tới vấn đề thưởng thức. Trần Mạnh Tuấn kể: “Có lần 2 nghệ sĩ jazz nổi tiếng người Đức và Thụy Sĩ đến Việt Nam biểu diễn, họ chơi một thứ jazz đương đại rất khó nghe, tôi thì thấy rất hay nhưng có nhiều người đến hỏi tôi: "Họ chơi cái gì vậy? Chúng tôi không thể nghe nổi’ và tôi không biết trả lời sao cả. Mỗi lần LH phải là một lần giới thiệu cái mới, khó có thể dùng những cái cũ để làm đẹp tai người nghe được”. “Bữa tiệc kén khách”, “Những điều trái khoáy” … nằm chình ình trên tít nhiều bài báo viết về LH.
El Guincho, một trong những nghệ sĩ khuấy động LH âm nhạc châu Âu 2010
Xét cho cùng jazz châu Âu không phải là một món bình dân ai cũng có thể hiểu ngay được cho dù người đãi món ngon ấy thật sự hết sức thịnh tình. Ngay như vài năm trước, khi những LH jazz được tổ chức, hiếm thấy một chương trình nào có sự xuất hiện của các giọng ca (vocal), nếu có lại đến từ Việt Nam (Thanh Lam, Tùng Dương, Siu Black…). Ở mặt bằng chung tại Việt Nam hiện nay thật khó có thể lôi người nghe đến ngồi kín thính phòng khi họ chưa có một nền tảng abc mà con đường dễ gần nhất là vocal. Những LH diễn ra trước đây, có khá nhiều khán giả vào rạp hát ngồi… ngủ. Mặt bằng chung nghe jazz ở Việt Nam hiện nay, đa phần những người thích jazz lại thích nghe jazz vocal, nhẹ nhàng và dễ tiếp cận.
Những người tổ chức LH âm nhạc châu Âu chắc đã nhìn thấy điều này. Chinh phục công chúng nếu không quan tâm đến năng lực, khả năng cảm thụ, thậm chí cả thói quen thưởng thức của công chúng ở một “vùng đất” mới thì rất khó tới đích. Và LH âm nhạc châu Âu bắt đầu… phổ thông hóa. Từ năm 2007 nó đã không chỉ có jazz, mà “chấp nhận sống chung” với nhiều thể loại âm nhạc khác, từ cổ điển đến đương đại. Giá vé ban đầu từ chỗ giảm 50% đến nay đã hoàn toàn miễn phí.
Từ world music đến Pop negro
Khai màn LH âm nhạc châu Âu 2010 ở Hà Nội là “đêm nhạc kỳ lạ” của nhóm thập tấu jazz đến từ nước Đức - Tharichens Tentett. Vẫn là jazz nhưng là sự kết hợp khéo léo giữa jazz, pop, swing, nhạc thính phòng, và một giọng vocal rất lạ, Michael Schiefel, một đại diện hàng đầu của nhac jazz Đức. Sự mới lạ song vẫn gần gũi với cách thưởng thức của khán giả Việt thích và dễ cảm jazz vocal, đã tạo nên sức cuốn hút của Tharichens Tentett nói riêng, cũng là sự hấp dẫn của LH âm nhạc châu Âu năm nay.
Khai mạc muộn hơn một ngày, ở TP.HCM, là sự xuất hiện của El Guincho (Tây Ban Nha). Anh chơi một thứ pop negro (một kiểu nhạc pop của dân da màu) và gần như tất cả mọi người trong khán phòng nhà hát hôm ấy đều phải đứng dậy quay cuồng bởi bị kích động bằng “một thứ nhạc điên cuồng không cưỡng lại được” (lời của một khán giả người Việt). Sự lan tỏa của âm nhạc châu Âu rõ ràng vẫn luôn tìm được những người đồng điệu, quan trọng là tìm thấy được những điểm chung giao lưu.
Hầu hết các đêm diễn trong hơn 10 ngày của LH âm nhạc châu Âu 2010 chứng kiến rất nhiều khán giả Việt đến thưởng thức, có những chương trình nhà hát và thính phòng nhạc viện không còn chỗ trống - điều vốn hiếm hoi trong những đêm nhạc “cao cấp” như thế này. Từ pop negro của El Guincho đến những âm thanh mới lạ kiểu world music của z.b.+ (song tấu jazz kết hợp world music đến từ Áo), từ những giai điệu cổ điển của pianist Hinrich Alpers (Đức) đến những âm điệu Đông Tây kết hợp của Tam tấu The Fabien Degryse (có sự góp mặt của tay trống người Việt, Lê Quốc Hưng)…
Điều dễ thấy nhất ở các kì LH âm nhạc châu Âu là sự đề cao chất lượng âm nhạc, sân khấu không cầu kì, thậm chí đơn giản quá mức, những người chơi nhạc thậm chí cũng không cần tô vẽ thêm mình qua kiểu cách trang phục. Họ lên sân khấu bằng một ngọn lửa cháy trên tay và đó là điều có lẽ mang lại tinh thần cao nhất cho các LH âm nhạc châu Âu. Điều này dĩ nhiên đi ngược lại phong cách đi “xem” ca nhạc của người Việt và để dung hòa được điều đó vẫn cần thêm sự thay đổi từ cả hai phía.
Quãng đường 10 năm, phía châu Âu vẫn kiên trì giới thiệu chất lượng âm nhạc của châu lục mình và người Việt vẫn kiên trì giao lưu từng bước. Hai nền văn hóa khác biệt đang đến gần với nhau nhờ sợi dây âm nhạc. Có thể người nghe còn phân khúc, có thể chất lượng những ban/nhóm chưa đồng đều nhưng rõ ràng sự liên kết ấy vẫn có thể nuôi hy vọng lớn dần hơn từng năm. Liên hoan âm nhạc châu Âu, ngoài việc mang tính giao lưu văn hóa nhưng qua thời gian nó đang chứng thực là một sân chơi đầy hấp dẫn và có chất lượng. Hy vọng những năm tới sẽ có nhiều nghệ sĩ nổi tiếng hơn đến Việt Nam trình diễn và khán giả của liên hoan này cũng sẽ bớt dần đi e dè với những món ngon được mời thưởng thức đến từ vùng đất khác.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét