Quốc Trung: Nhạc Việt thiếu chuyên nghiệp ở tất cả các khâu

Ý tôi muốn nói là công chúng nước ta nghe nhạc một cách quá tạp nham, cái gì cũng nghe nhưng cái gì cũng chỉ nghe một tý chút- Quốc Trung.

Theo anh, âm nhạc VN có cơ hội được quảng bá, giới thiệu rộng rãi trên thế giới không?

- Cơ hội thì ở đâu mà chẳng có, vấn đề là ta có đủ khả năng để nắm bắt cơ hội ấy không mà thôi.

Anh có thể nói rõ hơn được không?

- Thử đặt câu hỏi, tại sao các ca sĩ VN không được xuất hiện trên kênh MTV? Phải chăng do ca sĩ của ta hát không hay, nhảy không đẹp không? Thật ra không phải thế. MTV không đưa các ca sĩ Việt Nam lên vì họ không phát sóng tại Việt Nam. Họ không có thị trường tại Việt Nam.

Tất cả các nước đều có sự bảo hộ nhất định đối với âm nhạc của họ. Không có chuyện cứ đem sản phẩm của mình tới đất nước của họ vô tư bày bán, chiếm lĩnh thị trường của họ được đâu. Ta chỉ có thể làm được điều đó nếu ta mở cửa để họ có thị trường tại Việt Nam. Ta có tạo cơ hội cho các ban nhạc, các ca sĩ của họ tới biểu diễn thì họ mới tạo cơ hội ngược lại cho chúng ta. Sự trao đổi có đi có lại ấy sẽ khiến âm nhạc trong nước được sự cọ sát, giao lưu với âm nhạc các nước khác, đưa âm nhạc Việt Nam vào cái guồng quay của nên công nghiệp âm nhạc thế giới.

Còn nếu chúng ta chưa tạo ra được một thị trường âm nhạc, thì khi ấy đừng nói tới chuyện hội nhập.

Thi thoảng cũng đã có một số ca sĩ, ban nhạc có tên tuổi đến Việt Nam biểu diễn đấy thôi?

- Một số là bao nhiêu? Là hai hay ba? Con số ấy chỉ có thể gọi là những đốm sáng thôi. Nó chưa đủ hình thành cái gọi là thị trường âm nhạc được.

Có người cho rằng, âm nhạc VN sở dĩ chưa đưa được ra thế giới cũng bởi một phần là do những nhạc sĩ của ta quá thiếu chuyên nghiệp?

- Thật ra thiếu chuyên nghiệp từ tất cả các khâu chứ không chỉ từ những người làm nhạc. Chúng ta thiếu chuyên nghiệp từ người làm, người nghe, tới người sản xuất...

Tuy nhiên đấy cũng là một điều bình thường. Chúng ta vừa mới bước ra khỏi thời kỳ bao cấp. Rất nhiều người chưa có tư duy coi âm nhạc là một thứ hàng hoá, cho rằng làm như thế là "tầm thường hoá âm nhạc" đi. Họ vẫn cứ coi nó như một sản phẩm chung của xã hội rồi giữ khư khư cái thói quen trước kia, được nhà nước trả lương, viết được bài gì thì đưa lên đài lên báo, thế thôi.

Theo anh. người nghe thiếu chuyên nghiệp ở những điểm nào?

- Thật ra nói rằng người nghe thiếu chuyên nghiệp thì không đúng. Làm gì có cái  gọi là người nghe chuyên nghiệp với người nghe không chuyên nghiệp? Khán giả nào tìm tới âm nhạc cũng chỉ là để đáp ứng nhu cầu giải trí của mình mà thôi.

Còn ý tôi muốn nói là công chúng nước ta nghe nhạc một cách quá tạp nham, cái gì cũng nghe nhưng cái gì cũng chỉ nghe một tý chút.

Tuy nhiên, đó không phải là lỗi của họ. Đó là lỗi của những người làm nhạc. Họ đem ra những sản phẩm tạp nham buộc công chúng phải nghe. Ở nước ngoài không bao giờ có những show diễn mà có hàng chục ca sĩ lên mỗi người một bài, để rồi công chúng ở phía dưới có người phải khổ sở nghe ca sĩ mà họ không thích. 

Họ chỉ có một ca sĩ lên hát cho vài ba chục người, thậm chí hàng nghìn người. Họ làm bất cứ sản phẩm âm nhạc nào thì cũng phải rõ cá tính, làm một album âm nhạc thì phải rõ nó là pop, là jazz hay rock...Làm như thế, khi đem bán ra ngoài thị trường rất thuận tiện. Những album nhạc jazz thì sẽ được bày bán ở đâu, album nhạc rock thì sẽ được bày bán ở chỗ nào.

Công chúng muốn nghe thể loại nhạc nào thì chỉ cần tới đúng nơi là tìm được, chứ họ không bắt công chúng phải đi lục lọi khắp mọi nơi mới ra được một album tạp nham, rồi lại người thích nghe jazz thì buộc phải nghe rock, người thích nghe rock thì phải khổ sở nghe một bài nhạc jazz.

Nhạc sĩ Quốc Trung và con gái

Nếu có cơ hội đưa nhạc Việt ra thế giới, theo anh nên đưa những gì?

- Đã là nghệ thuật thì không có khuôn khổ nhất định nào cả. Có những người làm R&B thì họ sẽ đưa R&B ra, còn những người làm dân ca thì họ sẽ đưa dân ca ra. Không có luật nào quy định là anh phải đem loại nhạc này hay loại nhạc kia ra cả.

Một điều cần tính đến là muốn đưa nhạc Việt ra thế giới, không có con đường nào khác là thông qua các hãng thu băng, các nhà sản xuất lớn. Các hãng này luôn quan tâm tới lợi nhuận. Vậy thì, trước tiên, chúng ta phải tạo cho họ được một chỗ đứng tại thị trường Việt Nam. Sau đó, chúng ta phải chứng minh cho bằng được rằng chúng ta làm được những điều mà các ca sĩ bản địa ở đó họ không làm được.

Chúng ta có nét độc đáo của riêng và của chỉ chúng ta thôi. Chứ nếu chúng ta cũng chỉ làm được những cái mà ca sĩ nước họ đã làm thì tội gì họ phải cất công sang tận một đất nước xa xôi, tìm một ca sĩ lạ hoắc lạ huơ để lăng xê? Như thế vừa đi ngược lại sự bảo hộ của đất nước họ dành cho âm nhạc trong nước, vừa không đem lại lợi nhuận gì cả.

Nếu không quan trọng về thể loại thì tại sao anh lại làm chương trình Đường xa vạn dặm, mang đặc chất dân gian để biểu diễn ở các fesival, các chương trình âm nhạc quốc tế?

- Phải nói lại đó là album mang mầu sắc nhạc nhẹ điện tử. Tôi không có tham vọng gìn giữ hay bảo tồn âm nhạc dân tộc gì cả. Dân ca đối với tôi cũng chỉ là một chất liệu để tôi nói lên cái điều tôi muốn, tôi thích mà thôi.

Tôi làm chương trình đó hoàn toàn theo ý thích của tôi. Phải làm mới những giai điệu mà chúng ta đã nghe quen hàng thế kỷ nay rồi, nếu giữ nguyên như cũ thì ai nghe? Tôi làm ra sản phẩm, người ta nghe, người ta thấy giống và người ta đưa nó vào thể loại Worl Music. Khi làm, tôi hoàn toàn không có ý định gán cho nó vào khuôn khổ của một thể loại nhất định nào cả.

Tôi chỉ làm những gì tôi thích!

Ca sĩ Thanh Lam luôn kêu ca rằng anh quá lười, anh nghĩ sao về điều này?

- Tôi chỉ đi tìm và làm những gì mà tôi thích, những gì mà tôi thấy mình có khả năng nhất!

Hiện nay có rất nhiều người làm nhạc bỏ quá nhiều thời gian vào tìm cái mà người khác thích hơn là cái mình thích. Họ dự đoán trào lưu sang năm là rock thì chuyển sang làm nhạc rock, là hiphop thì chuyển sang làm hiphop. Nghệ thuật nó không phải là như thế.

Nhưng nếu cái mà người làm nhạc thích khác với cái mà công chúng thích thì sao?

- Thì phải chịu chứ sao? Có người luôn miệng nói tôi thích nhạc jazz nhưng tôi rất đau khổ vì nhạc jazz không có nhiều khán giả. Anh đã thích thì anh phải chấp nhận. Jazz là một thể loại âm nhạc không phổ biến nên không thể đòi hỏi nó cũng phải ăn khách như pop, rock.

Điều quan trọng là anh phải làm thế nào để cái lượng công chúng nghe nhạc jazz ít ỏi kia hiểu được âm nhạc của anh, yêu qúy được âm nhạc của anh. Nếu lôi kéo thêm được một số ít công chúng khác thì tuyệt vời lắm rồi. Đừng đòi hỏi nhiều quá.

Thế vấn đề cơm áo gạo tiền thì sao?

- Nếu không chấp nhận cơm gạo tiền ít ỏi ấy thì đừng làm những gì mình thích nữa. Anh phải biết bằng lòng với những gì mình có chứ? Anh đã thích rồi mà lại còn muốn nhiều tiền nữa thì....Nếu muốn nhiều tiền thì hãy đi làm nhưng gì mà người khác thích ấy. Ai cấm không được lựa chọn đâu?

Có nhiều người đã tự an ủi họ làm những thứ khán giả thích để lo việc  cơm áo gạo tiền cho ổn định rồi sau đó sẽ quay lại làm điều mình thích?

- Đó cũng là một cách làm, và đó cũng là biểu hiện của một sự thiếu chuyên nghiệp, một sự thiếu tự tin của người làm nhạc.